dostać

1. Dostać kogoś w swoje (swe) ręce, pot. łapy «schwycić kogoś, złapać»: Boję się – mówił – że jeśli dostaną mnie w swoje ręce, mogę wygadać. Andrzej Zbych, Stawka.
2. Dostać kosza, przestarz. czarną polewkę, arbuza, odprawę, rekuzę «otrzymać odpowiedź odmowną, nie zostać przyjętym jako kandydat do ręki panny»: Przyjęcie podarunków oznaczało zgodę na małżeństwo – i praktycznie samo zawarcie związku – odrzucenie zaś było jednoznaczne z dostaniem kosza. Z. Teplicki, Indianie.
3. pot. Dostać kota, bzika, kręćka, fioła, fisia, fiksum, fiksum-dyrdum, hysia, hyzia, hopla, szmergla, świra, posp. zajoba «zwariować, stracić zmysły, zgłupieć»: Oczywiście, rozumiem, nie może pan być sam. Wiem, co to jest tułanie się po lasach i gnicie tygodniami w leśnych kryjówkach, w ziemiankach, we wszach, w zimnie, na gołej ziemi, fioła samemu można dostać. W. Odojewski, Zasypie.
4. Dostać lanie, manto, pot. łupnia
a) «zostać zbitym»: Opowiadał mi o swoim koszmarnym dzieciństwie, o tym, jak brakowało mu miłości ojca, od którego bez przerwy dostawał lanie. Cosm 10/2000.
b) «zostać pokonanym, ponieść porażkę w walce»: (...) pod Prostkami wojska szwedzkie i brandenburskie dostały łupnia od hetmana Gąsieckiego, który dowodził wojskami polskimi, litewskimi, i czambułem tatarskim. TV rep 2000.
5. Dostać lekcję, nauczkę
a) «doświadczyć czegoś przykrego, co staje się przestrogą na przyszłość»: Niezłą lekcję dostałem jako początkujący taternik właśnie w zejściu z Przełęczy pod Chłopkiem. M. Jagiełło, Wołanie.
b) «zostać ukaranym w taki sposób, aby długo pamiętać karę»: I choć Goman bronił się i zaprzeczał (...) dostał porządną nauczkę za okłamywanie przełożonych. J. Komolka, Ucieczka.
6. pot. Dostać, oberwać po łapach, po nosie, po głowie, po uchu, po uszach, posp. po łbie, wulg. po dupie «zostać zganionym, ostro skarconym»: Było to jej klasyczne zagranie. Gdy ktoś się za bardzo rozpędzał, a zwłaszcza zaczynał zadawać jej pytania, naprzód dostawał po łapach za gramatyczne potknięcia, po czym odprawiała go z kwitkiem. A. Libera, Madame.
7. pot. Dostać w czapę «zostać uderzonym w głowę»
8. pot. Dostać w dziób «zostać uderzonym w twarz»: On był mały, ale zawsze zachowywał się jak taki „fest koleżka”. I nagle zapłakał, bo dostał po prostu za mocno w dziób. B. Dobroczyński, J. Owsiak, Orkiestra.
9. Dostać w kość, pot. w tyłek, wulg. w dupę
a) «doznać porażki, przegrać»: W ostatnim meczu nasi dostali nieźle w kość. TV mag 2002.
b) «doświadczyć czegoś boleśnie»: Myślę, że aby się pochylić nad sobą, a zwłaszcza nad kimś innym, musisz dostać mocno w kość, musisz cierpieć i zrozumieć, co to cierpienie, co to ból. Inaczej nie zrozumiesz, co to jest brak bólu. K. Kieślowski, O sobie.
c) «być zmęczonym, wyczerpanym po dużym wysiłku»: Trener to nam zawsze daje okropnie w kość. PR rep 1998.
Dostać czapę zob. czapa 3.
Dostać, dostawać piany na pysku zob. piana.
Dostać (jakąś sumę) na rękę zob. ręka 15.
Dostać kopa zob. kop 2.
Dostać kopa, kopniaka w górę zob. góra 4.
Dostać kopa, kopniaka (w tyłek, w dupę) zob. kop 3.
Dostać małpiego rozumu zob. małpi 1.
Dostać obuchem w głowę, w łeb zob. obuch 2.
Dostać po kieszeni zob. kieszeń 5.
Dostać prztyczka (w nos) zob. prztyczek 2.
Dostać szkołę zob. szkoła 2.
Dostać w łapę zob. łapa 2.
Dostać w skórę zob. skóra 3.
Dostać wycisk zob. wycisk 2.
Dostać za swoje zob. swój 2.
Ktoś dostaje (od czegoś) zawrotu głowy zob. zawrót.

Słownik frazeologiczny . 2013.

Look at other dictionaries:

  • dostać — I {{/stl 13}}{{stl 23}}ZOB. {{/stl 23}}{{stl 33}}dostawać {{/stl 33}}{{stl 20}} {{/stl 20}} {{stl 20}} {{/stl 20}}dostać II {{/stl 13}}{{stl 8}}cz. dk Xa, dostaćstoję, dostaćstoi, dostaćstój {{/stl 8}}{{stl 7}} stojąc, dotrwać do określonego… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • dostać — I dk, dostaćstanę, dostaćstaniesz, dostaćstań, dostaćstał dostawać ndk IX, dostaćstaję, dostaćstajesz, dostaćwaj, dostaćwał 1. «otrzymać, uzyskać coś za darmo lub za pracę, za pieniądze itp.» Dostać kwiaty, czekoladki. Dostawać pieniądze od ojca …   Słownik języka polskiego

  • dostać po nosie — {{/stl 13}}{{stl 7}} zostać zganionym, skarconym za jakiś postępek; dostać nauczkę : {{/stl 7}}{{stl 10}}Dostać po nosie od życia. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • dostać w kość — {{/stl 13}}{{stl 7}} doznać wielu przykrości, wiele wycierpieć, przeżyć porażkę, być poddanym ostrej dyscyplinie : {{/stl 7}}{{stl 10}}Dostać w kość w wojsku. Dostać w kość od życia. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • dostać kosza — {{/stl 13}}{{stl 7}} w trakcie starania się o czyjąś rękę lub przy oświadczynach: spotkać się z odmową : {{/stl 7}}{{stl 10}}Dostał kosza i się uspokoił. Wyraźnie dostać kosza. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • dostać łupnia — {{/stl 13}}{{stl 7}} ponieść porażkę, zostać zwyciężonym, pobitym : {{/stl 7}}{{stl 10}}Drużyna dostała łupnia w meczu wyjazdowym. Dostać łupnia od kogoś. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • dostać manto — {{/stl 13}}{{stl 8}}pot. {{/stl 8}}{{stl 7}} zostać zbitym (najczęściej za karę); dostać lanie : {{/stl 7}}{{stl 10}}Dostał manto od mamy. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • dostać prztyczka (w nos) — {{/stl 13}}{{stl 7}} spotkać się z kpinami, drwinami, zostać zlekceważonym, wyśmianym, znieważonym; dostać małą nauczkę : {{/stl 7}}{{stl 10}}Dostał prztyczka w nos, kiedy go wyśmiali z jego pomysłem. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • dostać się [trafić] w — {{/stl 13}}{{stl 8}}{czyjeś, jakieś} {{/stl 8}}ręce {{/stl 13}}{{stl 7}} znaleźć się w czyimś posiadaniu, trafić do kogoś, dostać się komuś : {{/stl 7}}{{stl 10}}Piesek trafił w dobre ręce. Dokumenty dostały się w niepowołane ręce. Samochód… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • dostać szkołę — {{/stl 13}}{{stl 7}} być zmuszonym do dużego wysiłku, odczuć przykro czyjąś dokuczliwość : {{/stl 7}}{{stl 10}}Dostać szkołę w wojsku. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.